Header algemeen

Een handhavingsverzoek ingediend door Plastic Soup Foundation bij DCMR, de milieudienst van de provincie Zuid-Holland en Zeeland, is snel omgezet in actie. Ducor Petrochemicals is verantwoordelijk gesteld voor structurele vervuiling van de omgeving van de fabriek in de Botlek met plastickorrels.

Het bedrijf moet maatregelen nemen om te voorkomen dat de geproduceerde korrels op het terrein buiten de fabriek of in het omliggende havengebied belanden en heeft een dwangsom opgelegd gekregen van €15.000 per geconstateerde overtreding. Dit is de allereerste keer dat een dergelijke sanctie in Europa wordt opgelegd.

DCMR heeft aangekondigd ook andere producenten, verwerkers en gebruikers van plastickorrels in Zuid-Holland én Zeeland verscherpt te gaan controleren. De milieudienst noemt de verspreiding van plastic in het milieu een groot maatschappelijk probleem en wil graag samenwerken met Plastic Soup Foundation in de strijd tegen de plasticvervuiling.

Niet alleen vervuiling in Rotterdam

Plastic Soup Foundation luidt al langer de noodklok over vervuiling van het milieu met korrels kunststofgranulaat, de zogenaamde nurdles of pellets, een halffabricaat dat gebruikt wordt voor de productie van allerlei soorten plastic. Maandenlang onderzoek heeft aangetoond dat niet alleen de omgeving van Ducor Petrochemicals in de Botlek zwaar is vervuild, maar ook die van andere industrieterreinen in o.a. Zuid-Limburg en Antwerpen waar producenten zoals Sabic, Ineos, BASF, Borealis en Covestro zijn gevestigd.

Ook verder verwijderd van de fabrieken, in havens en op doorgaande wegen, worden zoveel plastickorrels aangetroffen dat het lijkt of het er net flink heeft gehageld. In januari van dit jaar maakte Nieuwsuur in samenwerking met Plastic Soup Foundation een reportage op bovengenoemde locaties.

Tonnen gemorste korrels

Het probleem is dat het kunststofgranulaat spotgoedkoop is en dat de plasticindustrie er nonchalant mee omspringt. Tijdens het transport- en het overslagproces worden tonnen korrels gemorst. Zo belanden er jaarlijks in de Europese Unie maar liefst 8 biljoen van dit soort microplastics in de natuur, ofwel 22 miljard per dag.

Een aardige indicatie van de gemorste hoeveelheden geeft het Activity Report 2019 van de Antwerpse haven en Plastics Europe. In 2018 ruimde de havenautoriteit op vijf verschillende hotspots maar liefst 3,3 ton plastickorrels op. Dat komt neer op 165 miljoen opgeruimde korrels, bijna zeven keer zoveel als begin vorig jaar op de Waddeneilanden aanspoelde na de ramp met het containerschip MSC Zoe.

Zelfs in Natura 2000-gebieden

Zelfs onze beschermde Natura 2000-gebieden zijn vervuild met nurdles. De oevers van de Westerschelde en de Grensmaas liggen ermee bezaaid, zo bleek in 2018 en 2019 uit monitoring door onderzoekers van het Schone Rivieren-project, waarin Plastic Soup Foundation, IVN Natuureducatie en Stichting De Noordzee met elkaar samenwerken. Op 43% van de meetlocaties werden plastickorrels gevonden.

Maria Westerbos, directeur van Plastic Soup Foundation: ‘Ik hoop dat andere milieudiensten dit baanbrekende voorbeeld van DCMR zullen volgen en serieus werk gaan maken van de handhaving van de relevante bepalingen van de Wet bodembescherming, de Wet milieubeheer en het Activiteitenbesluit.’

Ook het slib moet worden onderzocht

Ducor Petrochemicals heeft zijn verantwoordelijkheid erkend en heeft reeds maatregelen genomen, die echter onvoldoende zijn gebleken. Ook heeft het bedrijf zich bereid getoond een bijdrage te leveren aan het schoonmaken van de Brittannië- en Londonhaven in Rotterdam.

Plastic Soup Foundation hoopt dat het niet blijft bij een opruimactie aan land, maar gaat ervan uit dat – zoals gevraagd – ook het rivierslib van de Rotterdamse haven zal worden onderzocht. Ongeveer de helft van de geproduceerde plasticsoorten blijft namelijk niet in water drijven, maar zinkt naar de bodem, waar de bolletjes langzaam uiteenvallen in microplastics en ten slotte in de voedselketen terechtkomen. De verantwoordelijkheid om deze monsters te nemen ligt bij Rijkswaterstaat.

Vervolgstappen

Plastic Soup Foundation zal er samen met DCMR alles aan doen om ook andere omgevingsdiensten te bewegen de vervuiling met plastickorrels aan te pakken. Daarnaast wordt samengewerkt met de internationale beweging Break Free From Plastic, de wereldwijde opruimactie The Great Nurdle Hunt en de Nederlandse organisatie Schone Rivieren.

Meer informatie

  • Persbericht van DCMR: https://bit.ly/2Jg2M1l
  • Presentatie van het onderzoek door Plastic Soup Foundation:
    • Link naar Nederlandse versie: https://bit.ly/2wrzTMU
    • Link naar de Engelse versie: https://bit.ly/2JcYRCr
  • Reportage van Nieuwsuur (16 januari 2020):
    • Link naar het Nieuwsuur-item (ondertiteld): https://bit.ly/2QJwjV8

Vrijwilligers Jenna (tekst) en Marlies (foto’s) portretteren voor Schone Rivieren elke maand een rivierafvalonderzoeker: van bijzondere vondsten tot grappige verhalen. 

Onderzoeker Marjanne Oorthuysen

Marjanne Oorthuysen LR

Waarom vind je het belangrijk om onderzoeker te zijn bij Schone Rivieren? 
'Het doel van het project spreekt mij ontzettend aan, want het valt mij op dat er steeds meer zwerfafval te vinden is langs onze rivieren en in de natuur. Het lijkt wel alsof het steeds normaler wordt om afval zo maar van je af te gooien. Dit afval komt - als het niet wordt opgeruimd - uiteindelijk via onze rivieren en in de zeeën terecht. Daar draagt het bij aan de plasticsoep. Ik zet me graag in om dat tegen te gaan!'

Wat zijn de gekste objecten die jij tot nu toe tegengekomen bent tijdens het onderzoek?
'Een complete toiletborstel en een schuimrubberen vulling van een bankstel. Verder vinden we veel plastic flesjes, (bier)blikjes, losse stukjes plastic en wattenstaafjes.'

Wie zou je graag een keertje meenemen op onderzoekstocht en waarom?
'De plastic industrie in Nederland en Rijkswaterstaat. Zij hebben net als de consument een (maatschappelijke) verantwoordelijkheid om wat aan dit probleem te doen. Ik vind dat ze dit tot nu toe te weinig laten zien.'

Wat wil je de politiek toe oproepen?
'Sluit de ogen niet voor dit probleem en maak natuur en milieu een kernaspect voor het handelen van de mens, niet het sluitstuk.' 

Wat zou je zelf graag anders willen doen (maar lukt nog niet)?
'Ik zou graag plasticvrij of minimaal willen leven, maar dat lukt niet omdat plastic overal inzit. Je kunt er (nog) niet omheen. Ik probeer wel het gebruik van plastic zoveel mogelijk te vermijden.' 

Heb je nog tips voor je mede-rivierafvalonderzoekers?
'Schrijf je ervaringen op en deel deze via Schone Rivieren of lokale media in je eigen woonplaats.'

Heb je nog aanvullende tips, verhalen of toelichtingen?
'Blijf positief, want vanuit positiviteit zal er verandering komen.'

Onderzoeker Maarit Ivalo 
Maarit Ivalo LR

Waarom vind je het belangrijk om rivierafvalonderzoeker te zijn bij Schone Rivieren?
‘Ik heb een achtergrond als onderzoeker en onderzoeken zit echt in mijn bloed. Naast werken en mijn kinderen opvoeden, doe ik graag iets extra’s voor de maatschappij. Toen ik de vacature voor rivierafvalonderzoeker bij Schone Rivieren voorbij zag komen, was ik direct enthousiast. Voor mij is het de perfecte combinatie tussen beroepsmatig onderzoeken en bijdragen aan een mooiere wereld.’


Wat zijn de gekste objecten die jij tot nu toe tegengekomen bent tijdens het onderzoek?
‘Ik ben erg verbaasd over de hoeveelheid nurdles (kleine plastic korrels waar plastic producten van worden gemaakt, red.) op ‘mijn’ stuk rivieroever. Op een stukje oever van 50 bij 50 centimeter, het formaat van een flinke stoeptegel, vond ik ruim 200 nurdles. Moet je nagaan hoeveel nurdles er op 100 vierkante meter liggen! Dat vind ik fascinerend. Voordat ik meedeed aan dit onderzoek, wist ik niet eens dat hier honderden plastic korrels op de rivieroevers kunnen liggen. Nu zie ik ze overal.’

Marit Ivalo 4 LR

Wie zou je graag een keertje meenemen op onderzoekstocht langs de oevers en waarom?
’George Clooney! Hij is heel betrokken bij het milieu. Hij deed mee aan een project dat ik vanuit mijn werk deed. Hij maakte in dat project van duurzaamheid een prioriteit. Dat iemand die zo bekend is en zo veel geld verdiend ervoor kiest om bezig te zijn met duurzaamheid, dat vind ik inspirerend.’


Waar wil je de politiek toe oproepen?
’Ik zou vooral de wetenschap willen oproepen om wetenschappelijke onderzoeken uit te leggen in ‘Jip-en-Janneketaal’, zodat de politiek en niet-wetenschappers het beter begrijpen.’


Wat zou je zelf graag anders willen doen (maar lukt nog niet)?
‘Wij leven al vrij duurzaam. Ik zou veel minder willen autorijden, maar dat lukt nog niet. Ook zou ik graag mijn eigen circulaire economie in huis willen hebben, met helemaal geen afval’.


Heb je nog tips voor je mede-rivierafvalonderzoekers?
‘Ik vond de training heel leuk en goed. Ook hebben we een Facebook-groep waar veel op uitgewisseld wordt. Mijn tip: gebruik ook je eigen social media-accounts om je ervaringen op de rivieroevers te delen met je netwerk.’

Kom ook in actie voor plasticvrije rivieren en kijk hier wat jij kan doen!
Wil je jouw Schone Rivieren-verhaal ook delen met andere rivierafvalonderzoekers? Laat het Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. weten!

 

 

 We nemen contact met je op als er onderzoeken bij jou in de buurt van start gaan.

volg ons op facebook volg ons op twitter volg ons op linkedin

 

Nieuwsbrief

Leuk dat je geïnteresseerd bent in Schone Rivieren! De nieuwsbrief ontvang je ongeveer 6 keer per jaar in je mailbox.

* verplicht veld
Ik ben geïnteresseerd in Schone Rivieren:
 

 

Bedankt voor je interesse. Je staat nu op de wachlijst. Mocht er een plekje vrij komen, dan hoor je van ons. 

Benieuwd naar de laatste resultaten? Neem een kijkje op onze website en volg ons op Facebook en Twitter voor de laatste ontwikkelingen van Schone Rivieren.