Header 2

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat stelt een wijziging voor van het Besluit beheer verpakkingen 2014 in verband met het opnemen van een recyclingdoelstelling voor kleine kunststof drankflessen en het aanpassen van de artikelen over statiegeld op drankverpakkingen (Besluit maatregelen kleine kunststof drankflessen). De concept-wetgeving is hier te vinden.

Partijen kunnen hierop reageren en hebben daarmee officiële inspraak in de vormgeving van het toekomstige statiegeldsysteem in Nederland. Schone Rivieren heeft dan ook een eigen zienswijze ingestuurd.

De rivieroevers van Nederland zijn erg vervuild met plastic afval. Dat blijkt uit onderzoek van Schone Rivieren, een initiatief van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee. Samen met vrijwilligers deden zij op ruim 200 plekken langs de Maas en Waal onderzoek naar het soort afval op de rivieroevers. In totaal werden er bijna 77.000 stukken afval gevonden. Daarvan is 84% plastic. Op 43% van de onderzochte plekken zijn bovendien zogenoemde nurdles aangetroffen: plastic korrels die klein zijn, maar een van de grootste bronnen van vervuiling en riskant voor dieren. Ook sigarettenfilters, piepschuim en wattenstaafjes staan in de top 15.

Op 29 april 2019 start voor het eerst een run van de MOOC on Marine Litter van de Open Universiteit voor een wereldwijd publiek in alle VN talen. De cursus inhoud is afgestemd op de verschillende regio's van onze planeet.

De Engelstalige en Spaanstalige Massive Open Online Course (MOOC) on Marine Litter kende duizenden deelnemers. In de cursus maakten deelnemers actieplannen waarvan meerdere verspreid over de heel wereld worden uitgevoerd. Lettende op de wereldwijde problematiek van de vervuiling van oceanen werd besloten de Leadership track van de cursus ook in alle andere VN talen en het Portugees aan te bieden. 'We beseffen dat meer dan 1,5 miljard mensen de Engelse taal of Spaanse taal beheersen. Maar er zijn nog veel meer wereldburgers die wonen in landen met een immense kustlijn. Denk aan Zuid-Amerika, China, Rusland of het Midden-Oosten. Ook in die regio's is Marine Litter een immens probleem. Met deze MOOC willen we de deelnemers activeren om zelf in actie te komen tegen Marine Litter. Dit doen we door ze goede kennis en handvaten aan te bieden en door veel inspirerende voorbeelden te geven'. Zo stelt Ansje Löhr, projectleider van de MOOC on Marine Litter.

Inschrijving voor de MOOC is vanaf nu mogelijk. Cursisten kunnen vanaf 29 april 2019 deelnemen aan de cursus in het Arabisch, Chinees, Engels, Frans, Portugees, Spaans en Russisch.

In de RTL-talkshow 5 Uur Live was er donderdag aandacht voor ons project Schone Rivieren. Projectleider Jeroen Dagevos legde uit hoe we de Nederlandse rivierdelta plasticvrij willen krijgen. Rob Jetten, fractieleider van D66, zat ook aan tafel. Hij gaat het onderwerp aankaarten in Den Haag.

Rob Jetten en Dagevos over wetgeving voor plastic

Dagevos stelde hem namelijk de vraag waarom er geen beleid en wetgeving is rondom plastic afval in rivieren. Jetten zei eerlijk zich dit nooit zo gerealiseerd te hebben, maar wil het nu aangeven bij staatssecretaris Stientje van Veldhoven: "Ik ga zeker aan haar vragen of we niet ook voor plastic in rivieren normen moeten stellen." Jetten herkent het probleem: "Ik woon vlakbij de Waal en daar gaan regelmatig vrijwilligers met honden opruimen. Als je ziet wat die aan troep verzamelen, dat is echt indrukwekkend. Dus ik neem het zeker mee."

Sinds de start van monitoringsacties langs de Maas en Waal in 2017 zijn op diverse plekken duizenden nurdles gevonden. Deze plastic korrels – ook wel pellets of granulaat genaamd – zijn halffabricaten van plastic producenten. De korrels belanden in rivieren doordat producenten vaak in de directe omgeving ervan hun fabrieken hebben of omdat vrachtschepen korrels verliezen. De korrels (2-5 mm) vormen een bijna ongezien probleem en zijn riskant voor consumptie door dieren.

Schone Rivieren heeft de nurdles tot een van de speerpunten gemaakt van het project. Bij dit item zijn bij uitstek producenten aan zet zijn om ‘lekkage’ aan de bron te stoppen. In het kader daarvan zijn we gesprekken begonnen met een grote nurdle-fabrikant in Limburg. En daarom ook deden we medio februari mee aan de jaarlijkse Great Nurdle Hunt, een wereldwijd initiatief van de Schotse milieuorganisatie Fidra die een kaart bijhoudt van de miljoenen nurdles die op stranden en rivierovers aanspoelen.

Tijdens de Great Nurdle Hunt is gemonitord langs de Maas in Limburg bij Roermond en Urmond en aan de Westerschelde bij het Zeeuwse Rilland-Bath. Op de Limburgse locaties vonden we enkele honderden nurdles binnen een kwartier. Op de dijk bij Rilland-Bath was het nog veel erger gesteld: hier vonden we duizenden nurdles per meter. De haven van Antwerpen met haar grote petrochemische industrieën en plastic fabricage ligt hier slechts luttele kilometers vandaan. De ontelbare korrels maakten de noodzaak nog maar eens pijnlijk duidelijk. In het project Schone Rivieren gaan we onze inspanningen opvoeren om de hoeveelheid nurdles te verminderen.

Het project Schone Rivieren heeft een donatie van 1.950.000 euro gekregen van de Nationale Postcode Loterij. Daarmee komt het doel om de hele Nederlandse rivierdelta plasticvrij te maken steeds dichterbij. Schone Rivieren is opgezet om inzicht te krijgen in de hoeveelheden en herkomst van afval langs de rivieroever. Zo kan het afvalprobleem bij de bron worden aangepakt. Het is voor het eerst in Nederland dat er op deze schaal onderzoek naar rivierafval wordt gedaan met behulp van ‘citizen science’: vrijwilligers die data verzamelen voor wetenschappelijk onderzoek.

Postcode Loterij-ambassadeur Martijn Krabbé kwam de cheque maandag 18 februari langsbrengen in Nijmegen, waar de initiatiefnemers IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee bezig waren met rivierafvalonderzoek langs de Waal. “Onze droom om de rivierdelta in 2030 plasticvrij te maken kan nu werkelijkheid worden. Het mooie van dit project is dat echt iedereen mee kan doen en door steeds meer bewustwording gebeurt dat ook”, aldus Joline de Weerdt, regiodirecteur van IVN.

 

Dit jaar zijn er weer ongeveer 140 vrijwilligers opgeleid tot rivierafvalonderzoeker tijdens een van de Schone Rivieren trainingen. Zij gaan vanaf 15 februari in koppels het afval langs de rivieren Maas en Waal monitoren. Zaterdag 26 januari was de laatste Schone Rivieren training van dit jaar in Cuijk. Zestig rivierafvalonderzoekers volgden de training. Omroep Gelderland was bij de training. Bekijk het item hier. Ook De Gelderlander was erbij. Zij interviewden Hans, Hilde en Stan over hun motivatie om mee te doen. Lees het artikel hier.

Dat wattenstaafjes weinig nut hebben, zelfs slecht zijn voor je oren is één ding. Maar de plastic variant, die helaas nog steeds overal te koop zijn is ook één van de meest gevonden afvalitems in de Nederlandse rivieren. Het NRC publiceerde op 3 januari 2019 een interessant artikel over de onnodige schade die wattenstaafjes met plastic toebrengen en impact op mens en natuur. Dit terwijl er voldoende biologische en duurzame(re) altenatieven voor handen zijn.

De resultaten uit de onderzoeken die langs de Maas en Waal plaatsvonden door de Schone Rivieren rivierafvalonderzoekers dienden mede als bewijs om de urgentie van het artikel te 'staven'.

Lees hier het volledige artikel.

Door de lage waterstand is goed te zien hoeveel troep er in onze rivieren terechtkomt. Kinderen van basisschool De Maasköpkes gingen op onderzoek uit langs de Maas. Het Jeugdjournaal volgde de kinderen op de voet.

In 2019 vervolgen we ons onderzoek naar rivierafval langs de Maas en Waal met citizen science (burgerwetenschap). Je kunt je opgeven om mee te doen aan dit grootschalige rivierafvalonderzoek. Hiermee kun jij het verschil gaan maken in de aanpak van de plastic soep. In januari zijn de trainingen voor nieuwe vrijwilligers. Het onderzoek is onderdeel van Schone Rivieren, een initiatief van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee. Bekijk hier de trainingsdata en schrijf je meteen in.

In het weekend van 13 oktober hebben bijna 300 vrijwilligers in gemeenten Duiven, Westervoort, Wageningen, Renkum, Neder-Betuwe, Utrechtse Heuvelrug en Lingewaard de oevers van de Rijn schoongemaakt. De Rijnjutters haalden gezamenlijk ruim 1.500 kilo afval op. De juttersacties vormen de start van het riviernetwerk Schone Rijn, een samenwerking tussen onder meer IVN Natuureducatie, Rijkswaterstaat, gemeenten en provincie Gelderland. 

Duizenden deelnemers aan World Cleanup Day in Nederland hebben samen meer dan 35.000 stuks zwerfvuil opgeruimd en vastgelegd. Ze hebben tijdens het opruimen alles wat ze aan afval tegenkwamen – elk afzonderlijk flesje, blikje, sigarettenpakje of tasje – met behulp van een app op hun telefoon vastgelegd. Vermoedelijk is er nog veel meer schoongemaakt, omdat niet iedereen (continu) de app heeft gebruikt. (Bron: Plastic Soup Foundation)

Vanaf 15 oktober worden voor de tweede keer de Maasoevers onderzocht op de aanwezigheid van afval. Sinds dit voorjaar onderzoeken burgerwetenschappers ook de Belgisch Limburgse Maasoevers om de hoeveelheid, samenstelling en herkomst van afval in de Maas te bepalen. RivierPark Maasvallei sluit met haar partners aan bij Schone Rivieren, een Nederlands initiatief van IVN Natuureducatie, Stichting De Noordzee en de Plastic Soup Foundation om niet alleen de Maasoevers op te ruimen maar deze ook duurzaam schoner te houden.

De verontreiniging die ontstaat door het opvullen van zandwinlocatie Over de Maas gaat veel verder dan gedacht. Dat zegt Burgercollectief Dreumelse Waard na eigen onderzoek. Daaruit zou blijken dat het plastic niet alleen op de oevers van de plas tussen Alphen en Dreumel aanspoelt, maar dat dat afval ook in de Maas en zo uiteindelijk in zee terechtkomt. (Bron: Omroep Gelderland)

Vrijwilligers die als onderzoekers langs rivieroevers meedoen aan de monitoring van zwerfafval doen vooral mee omdat ze zich aan storen aan het vele afval. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden naar de motivatie van rivierafvalonderzoekers. Daarnaast willen ze graag hun steentje bijdragen aan het oplossen van de plasticsoep.